kopyr – pogromca mitów

Tym razem najświeższy z zamieszczonych na browar.biz felietonów. Lekki i z przymrużeniem oka.

Miejska legenda, po angielsku urban legend to z pozoru prawdopodobna informacja, która jest rozpowszechniana w Internecie, bądź w kręgach towarzyskich, budząc wielkie emocje u odbiorców. Myślicie, że piwo jest od nich wolne. Bynajmniej. Postaram się zmierzyć z kilkoma najbardziej rozpowszechnionymi.

Zupa chmielowa

Bardzo rozpowszechnionym jest przekonanie, że piwo produkuje się z chmielu. Wyrazem tego są określenia typu: „zupa chmielowa”, „chmiel w płynie”. Tymczasem chmiel dla piwa jest tym czym pieprz, lub co najwyżej marchew, dla rosołu. Podstawowym surowcem, oprócz wody, do wyrobu piwa jest słód. Zwykle jęczmienny, ale również pszeniczny lub żytni. Chmiel jest przyprawą, dodaje się go w małej ilości ok. 0.1-0,5kg na 100 litrów piwa. Podczas gdy słodu trzeba zużyć około 15kg. A nikt przecież nie nazwałby rosołu zupą z włoszczyzny.

Do mocnych piw dodaje się spirytus

Kolejny mit. A wziął się on prawdopodobnie stąd, że pijąc niektóre, zwłaszcza mocne piwa wyraźnie można wyczuć posmak spirytusu. Stąd krótka droga do oskarżenia browarów o dolewanie tegoż do swoich piw. Teoria ta ma swoje źródło w tym, że używając surowców niesłodowych, takich jak np. cukier możemy oczekiwać w bukiecie piwa aromatów spirytusowych, etanolowych, bimbrowych. Nutę tę można wyczuć szczególnie w mocnych piwach i to zarówno z browarów małych jak i olbrzymich. Stąd już bardzo blisko, do stwierdzenia, że browary dolewają do piwa spirytusu. Mit ten można bardzo łatwo obalić. Po pierwsze to się nie opłaca, po drugie gdyby browary dodawały do swoich piw spirytus, to podlegałyby innym przepisom akcyzowym.  Dodawanie spirytusu podpada pod produkcję nalewek. Wobec czego na kapslu musiałby widnieć banderola, tak jak np. na niskoalkoholowych drinkach np. Bacardi Breezer.

„Zawiera słód jęczmienny”

Inna legenda mówi, że jeśli na etykiecie lub puszce jest napisane Skład: woda, słód, chmiel to jest to piwo wykonane ze słodu i chmielu, ale jeśli jest napisane zawiera słód jęczmienny to znaczy, że w piwie nie ma chmielu, za to jest chemia, konserwanty, barwniki, spirytus i generalnie jest to piwo oszukane. Tymczasem polskie prawo wymaga od producenta piwa umieszczenia jedynie informacji o surowcach, które mogą wywoływać alergię. Choć, w tym akurat micie może być ziarno prawdy. Jeśli bowiem decydujemy się na wersję wymieniania całego składu surowcowego, to trzeba też wymienić np. kukurydzę, surowce niesłodowe, itd. A tego na pewno niektórzy, powołujący się na wielowiekowe receptury; smak, który się nie zmienia, itd. woleliby uniknąć. Co ciekawe mit ten jest powiązany, z kolejnym. Otóż niektórzy twierdzą, że w piwach, na których opakowaniu napisano zawiera słód jęczmienny nie użyto chmielu, lecz żółci zwierzęcej.

Wielkie koncerny zamiast chmielu do piwa dodają byczej żółci

Jeden z najbardziej barwnych miejskich mitów. Wziął się on najprawdopodobniej stąd, że wielkie browary zamiast chmielu w szyszkach, czy w granulacie używają płynnego ekstraktu chmielowego. Jest to dla nich wygodniejsze. Taki stężony ekstrakt chmielowy zajmuje mniej miejsca, jest łatwiejszy do dozowania, nie zanieczyszcza brzeczki chmielinami. Sam ekstrakt chmielowy ma postać zółto-zielonkawego płynu, o bardzo wysokiej goryczce. Pracownicy browaru, nie pracujący bezpośrednio przy produkcji, lub Ci bez teoretycznego wykształcenia, mogli wysnuć taką teorię, że oto zamiast chmielu dodaje się do piwa zwierzęcej żółci i tą sensacją dzielili się ze swoimi znajomymi. Rzecz rozbija się o dwa fakty. Po pierwsze jest kompletnie nieopłacalna. Zarzynanie wołów, bo w legendzie to właśnie bycza żółć występuje, czy choćby pozyskiwanie żółci z rzeźni z pewnością jest droższe niż zakup ekstraktu chmielowego. Po drugie, tego typu praktyki na pewno wyszłyby na światło dzienne za sprawą wegetarian, dla których takie piwo nie byłoby wege oraz obrońców zwierząt, którzy protestowaliby przeciw, bezmyślnemu zabijaniu byków, w celu pozyskania ich żółci.

W barach notorycznie chrzci się piwo wodą

Powszechne jest przekonanie, że w barach, pubach i restauracjach rozcieńcza się piwo wodą. Restauratorzy mieliby to czynić albo na zapleczu dolewając wody do kegów, albo pod barem, poprzez system skomplikowanych rurek, które mieszałyby piwo z wodą podczas wyszynku. Pierwszy sposób jest kompletnie nieopłacalny, bowiem nie jest prosto otworzyć taki keg. Poza tym co zrobić z piwem. Przecież aby dolać wody trzeba by wpierw opróżnić częściowo beczkę. No ale jak opróżnić? Przelewając piwo do wiadra? Takie piwo nam się odgazuje i nie uzyskamy żadnych oszczędności. Sposób drugi jest również nierealny. Instalacja do wyszynku piwa jest systematycznie czyszczona przez pracownika browaru, którego piwo serwujemy. Łatwo zauważyłby on, że dana instalacja jest „niestandardowa”. A nie ma on żadnego interesu w kryciu właściciela pubu. Generalnie sporo z tym zachodu. O wiele prościej podpiąć pod nalewak ze snobistyczną marką, beczkę z tańszym piwem. I oto zamiast Żywca polewamy Warkę, a klient płaci jak za Żywca. Niestety mit ten jest bardzo brzemienny w skutki. Jesteśmy krajem z jednym z najniższych udziałów piwa sprzedawanego w beczkach. Podczas gdy w Czechach czy Wielkiej Brytanii ponad połowa sprzedanego piwa przypada na beczkę, w Polsce jest to żałosne kilka % sprzedaży. Triumfy święci za to puszka i to pomimo dość rozpowszechnionego mitu, mówiącego, że…

Piwo z puszki jest gorsze niż z butelki, bo smakuje metalicznie.

No i już na pierwszy rzut oka można się spodziewać, że tego mitu nie obalę. Tylko pozornie. Oczywiście jestem zwolennikiem tezy, że nie ma to jak szkło i to najlepiej brązowe, ale kluczowa jest druga część zdania. Większość przeciwników puszki dałaby się pokroić za to, że pijąc piwo puszkowe czują metaliczny posmak w ustach. I oczywiście to się zdarza, ale winna nie jest puszka, ale uszkodzona powierzchnia kotła warzelnego, kadzi fermentacyjnej lub tanka leżakowego w browarze, względnie woda ze zbyt wysoką zawartością żelaza. Puszka jest aluminiowa, więc po pierwsze nie będzie dawała posmaków żelazistych w piwie, po drugie pokryta jest specjalnym lakierem, który ma chronić piwo przed bezpośrednim kontaktem ze ścianką puszki. Jeśli w danym browarze mają problem z tą właśnie wadą, to metalicznie smakować będą zarówno piwa puszkowe jak i butelkowe.

Zielone szkło butelki zwiększa nachmielenie piwa

Skoro przy butelkach jesteśmy, to wielu fanów piw z segmentu premium takich jak Heineken, Carlsberg, Grolsch, Becks czy Lech uważa, że zielone szkło sprzyja uwydatnieniu aromatu chmielu i zwiększeniu goryczki. Tymczasem jest wręcz odwrotnie. Zielona butelka w większym stopniu niż brązowa przepuszcza światło. Z kolei światło słoneczne niekorzystnie wpływa na związki izoalfakwasów, które znajdują się w piwie za sprawą chmielu. Powstaje wtedy związek o nazwie izopentenylomerkaptan, którego woń określa się w literaturze jako zapach skunksa. Podobno bardzo przypomina wydzielany przez to zwierzę smród. Jest to ewidentna wada piwa, jednak konsumenci zaczęli kojarzyć ten aromat z drogimi i szpanerskimi markami piw w zielonych butelkach. Stał się on dla nich wyznacznikiem „jakości”, bo okazało się, że Lech pachnie tak samo „fajnie” jak Heineken. Co ciekawe w koncernach jednak uważa się to za wadę, dlatego Heineken, gdy był rozlewany jeszcze do butelek zwrotnych, w transporterach był przykryty tekturą z wyciętymi otworami na szyjki butelek. Ta osłona miała chronić właśnie przed tzw. uderzeniem światłem (z ang. struck light). Jest jednak ziarno prawdy w tym micie. Otóż producenci, kiedy zorientowali się, że jest to tak pożądana cecha przez konsumentów, postanowili specjalnie mocniej chmielić swoje zielonobutelkowe piwa, aby miały one jeszcze więcej aromatu skunksowego. Występuje więc korelacja, ale nie związek przyczynowo-skutkowy.

Od piwa rośnie brzuch

Ten mit też zatoczył szerokie kręgi. Wiążą się z nim takie określenia jak „mięsień piwny” czy niemiecki Bierbauch. Mógłbym tu zacząć przerzucać się zawartością kcal w 100ml piwa, w odniesieniu do mleka czy coca-coli, ale nie ma takiej potrzeby. Otóż Ci, którzy formułują takie tezy wychodzą z gruntu błędnego założenia, gdyż brzuch nie jest od piwa, ale na piwo.

PS: ciąg dalszy nastąpił tutaj.